Published Report Details
Mandatory Fields
Walsh, J., O'Rourke, B. & Rowland, H.
2015
October
Tuarascáil Taighde ar Nuachainteoirí na Gaeilge arna hullmhú d'Fhoras na Gaeilge
Baile Átha Cliath
Foras na Gaeilge
Published
0
Optional Fields
Gaeilge, nuachainteoirí, Gaeltacht
Sa tuarascáil seo cuirtear torthaí taighde ar chúlra, ar chleachtais agus ar idé-eolaíochtaí ‘nuachainteoirí’ na Gaeilge i láthair. Tugtar ‘nuachainteoirí’ ar dhaoine a bhaineann úsáid rialta as teanga áirithe ach nach cainteoirí dúchais traidisiúnta de chuid na teanga sin iad. De ghnáth is tríd an gcóras oideachais dhátheangaigh nó tríd an tumoideachas a shealbhaíonn nuachainteoirí an sprioctheanga nó ag brath ar an gcomhthéacs sochtheangeolaíochta d’fhéadfadh an sealbhú tarlú mar thoradh ar chláracha athneartaithe teanga. I gcás na Gaeilge, baintear úsáid as sainmhíniú leathan den ‘nuachainteoir’ toisc go mbaineann an oiread sin éagsúlachta le pobal na teanga. Tá an tuarascáil seo bunaithe ar thaighde atá á dhéanamh le blianta beaga anuas ag gréasán taighdeoirí Eorpacha dar teideal ‘New Speakers in a Multilingual Europe: Opportunities and Challenges’ faoi scáth na heagraíochta COST (European Co-operation in Science and Technology). Tá 50 taighdeoir ó 27 dtír Eorpacha páirteach sa ghréasán sin agus tá údair na tuarascála seo i mbun taighde ar nuachainteoirí na Gaeilge. Sa tuarascáil seo, déantar mionanailís ar 46 agallamh a cuireadh ar raon leathan nuachainteoirí Gaeilge agus ar ábhar scríofa eile a bailíodh uathu thar thréimhse trí bliana ó 2012 i leith. Cuirtear an anailís i láthair faoi théamaí éagsúla: (a) cúlra sochtheangeolaíoch (b) spreagadh (c) cumas (d) úsáid (e) idé-eolaíochtaí i leith na Gaeltachta agus (f) tuairimí i leith an bheartais teanga. Léiríonn an tuarascáil seo go bhfuil cúlraí éagsúla ag nuachainteoirí na Gaeilge ó thaobh an teaghlaigh agus an oideachais araon. Freastalaíonn go leor acu ar ghnáthscoileanna Béarla ach tuairiscíonn cuid mhaith acu sin go raibh múinteoirí inspioráideacha Gaeilge acu. Tuairiscíonn nuachainteoirí go dtarlaíonn athruithe cinniúnacha i dtreo na Gaeilge ag pointí éagsúla sa saol, mar shampla mar thoradh ar chuairt Gaeltachta nó le linn bhlianta na hollscoile. Ag brath ar a gcumas agus ar a ndúthracht, úsáideann nuachainteoirí an Ghaeilge ar bhealaí difriúla. Bíonn cuid acu taobh le ciorcail chomhrá chun an Ghaeilge a labhairt le hócáideach ach úsáideann roinnt eile an Ghaeilge mar theanga an teaghlaigh lena gclann. Tá an Ghaeltacht tábhachtach do na nuachainteoirí ach ní hionann a dtuairimí ar thábhacht ná ar údarás na gcanúintí traidisiúnta a labhraítear ann. Creideann roinnt nuachainteoirí nach bhfuil an oiread céanna úinéireachta acu ar an nGaeilge agus atá ag muintir na Gaeltachta. Tá éagsúlacht tuairimí ag na nuachainteoirí ar bheartas an rialtais i leith na Gaeilge chomh maith. Éilíonn cuid acu cearta teanga go tréan ach b’fhearr le roinnt eile fuinneamh a chaitheamh le labhairt shóisialta na Gaeilge. Mar chlabhsúr, déantar roinnt moltaí ó thaobh an bheartais teanga i bhfianaise na dtorthaí taighde agus aithnítear taighde eile a bhfuil gá leis amach anseo.
www.gaeilge.ie/nuachainteoiri
Grant Details
Foras na Gaeilge
Publication Themes